«EKOMAKTAB» ekologik-resurs markazi
Natalya Sergeevna Shivaldova — Ekomaktab Ekologik-resurs markazi rahbari bo’lib, tabiatni muhofaza qilish va ekologik harakatni rivojlantirishga 20 yildan ortiq umrini bag’ishlagan.
Shu yillar davomida Ekomaktab mamlakatdagi yetakchi ekologik tashkilotlardan biriga aylandi. U bioxilma-xillikni saqlash, yovvoyi tabiatni himoya qilish, chiqindilarni boshqarish, cho’llanish va iqlim o’zgarishiga qarshi kurash yo’lida ekspertlar, ko’ngillilar va minglab befarq bo’lmagan insonlarni birlashtirib kelmoqda.
ekologiya sohasidagi faoliyat
amalga oshirilgan ekologik loyiha
qo’riqxona va milliy bog’ qo’llab-quvvatlandi
chiqindi yig’ilib, utilizatsiya qilindi
Tashkilot faoliyati
Tashkilot 50 dan ortiq ekologik loyihani amalga oshirdi, 12 ta qo’riqxona va milliy bog’ga texnik, ekspert va uslubiy yordam ko’rsatdi, buning natijasida qor barsi, sayg’oq, jayron, Buxoro bug’usi va O’zbekiston faunasining boshqa noyob vakillarini muhofaza qilish kuchaytirildi.
Natalya Sergeevna rahbarligida 3000 dan ortiq daraxt ekildi, tog’ o’rmonlarining ayrim hududlarini tiklash ishlari olib borildi. Har yili tabiiy hududlarni chiqindidan tozalash bo’yicha ekologik aksiyalar o’tkaziladi. Ularning yakunida 10 tonnadan ortiq chiqindi yig’ilib, utilizatsiya qilindi.
Ekomaktab Respublika ekologik-resurs markazi ekspertlari Toshkent shahrida yashil daraxtlarni kesishga moratoriy joriy etish tashabbusining mualliflari va ilgari suruvchilari qatoriga kirdi, shuningdek, “Toshkentning yashil kamari” tashabbusi mualliflari hisoblanadi.
Tashkilot qo’riqlanadigan hududlar yaqinidagi mahalliy hamjamiyatlar bilan ishlashga, ekologik ma’rifatga, bolalar va yoshlar bilan ishlashga alohida e’tibor qaratadi. Har yili Chimganda kam ta’minlangan oilalar farzandlari uchun ekologik-turistik lagerlar tashkil etiladi.
2020-2025 yillar davomida amalga oshirilgan loyihalar
| № | Loyiha | Tavsif / hissa | Davr |
|---|---|---|---|
| 1 | “Mahalliy tabiatdan foydalanuvchilarni jalb etish va faol ekologik ta’limni qo’llab-quvvatlash orqali o’rmonlarni tiklash metodikalari va texnologiyalari”. WWF ko’magida amalga oshirilgan |
2020 yil 6 oktyabrdagi O’zR Prezidentining PQ-4850-sonli “O’zbekiston Respublikasi o’rmon xo’jaligi tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to’g’risida”gi qarorini amalga oshirishga ko’mak. Bioxilma-xillik konvensiyasi bo’yicha majburiyatlarni bajarishga ko’mak. | 2020-2022 |
| 2 | “Chimgan o’rmonini tiklash va tog’ o’rmonlarini himoya qilish” ko’ngillilar loyihasi. | Chimgan darasi yonbag’irlarida daraxt ekish va Chimgan qishlog’i aholisi bilan ishlash. | 2020-2022 |
| 3 | “Markaziy Osiyodagi uran merosi bilan bog’liq muammolarni hal etishga manfaatdor tomonlarni jalb qilish. II-bosqich” O’zR Davlat tabiat qo’mitasi va O’zbekistondagi YXHT loyihalari koordinatori ofisi bilan hamkorlikdagi loyiha |
Cherkisaar va Yangioboddagi uran chiqindilarini rekultivatsiya qilish sikliga tayyorgarlik ko’rish uchun aholi bilan ishlash. O’zRning Bazel va Stokgolm konvensiyalari bo’yicha majburiyatlarini bajarishga ko’mak. O’zbekistonda Orxus konvensiyasini targ’ib qilish va ommalashtirish. |
2021-2022 |
| 4 | “HORECA sektori uchun barqaror va aqlli chiqindilar”. Coca-Cola jamg’armasi | Toshkent shahridagi ovqatlanish shoxobchalarida plastik yig’ish bo’yicha ishlar. O’zRning Bazel konvensiyasi bo’yicha majburiyatlarini bajarishga ko’mak |
2022-2023 |
| 5 | “Markaziy Osiyoda uy hayvonlari sifatida savdo qilinadigan yovvoyi hayvonlarning noqonuniy savdosi dinamikasi va tendensiyalarini tushunish”. Hamkor: TRAFFIC International (“TRAFFIC”) |
CITES ro’yxatlari va O’zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan fauna obyektlari hamda noyob ekzotik turlar noqonuniy savdosi va bozorlarini o’rganish. Davlat tuzilmalariga Bioxilma-xillik konvensiyasi bo’yicha majburiyatlarni bajarishda ko’mak. |
2024-2025 |
| 6 | “Markaziy Osiyoda yovvoyi tabiatga qarshi jinoyatlarga qarshi kurash salohiyatini mustahkamlash”. Hamkor: Fauna & Flora International | Bojxona organlari, chegara qo’shinlari va IIV salohiyatini yovvoyi flora va fauna obyektlarining noqonuniy savdosiga qarshi kurashda oshirish. Ekomaktab NNT ekspertlari tomonidan https://yashiltamojnya.uz platformasi yaratildi. Davlat organlariga CITES konvensiyasi bo’yicha majburiyatlarni bajarishda ko’mak. |
2022-2025 |
| 7 | “Markaziy Osiyoda yovvoyi hayvonlar savdosiga qarshi kurashishda huquqni muhofaza qiluvchi organlar mustahkam irodasi va choralarining ta’sirini kengaytirish”. Hamkor: FAUNA & FLORA INTERNATIONAL | Bojxona qo’mitasi kinologik xizmatlarini bojxonada flora va fauna obyektlarini aniqlash bo’yicha itlarni tayyorlashda qo’llab-quvvatlash. Bojxona xodimlarining fauna turlari, ularning qismlari va derivatlarini bojxona punktlarida identifikatsiya qilish ko’nikmalarini oshirish. Davlat organlariga CITES konvensiyasi bo’yicha majburiyatlarni bajarishda ko’mak. |
2025 |
| 8 | “Toshkent viloyatining chekka va tog’li hududlaridagi plastik chiqindilar va ularni ekologik xavfsiz boshqarishni ta’minlash”. Loyiha YUNEP atrof-muhit dasturi doirasida Bazel konvensiyasi kotibiyati, O’zR Ekologiya vazirligi va “Davlat ekologik ekspertiza markazi” ko’magida amalga oshirilmoqda. | Turistik yo’nalishlar va dam oluvchilar ko’p bo’lgan tabiiy hududlarda chiqindilarni oqilona boshqarish. Ekotizim xizmatlari salohiyati va mahalliy hamjamiyatlarni turistlar qoldirayotgan chiqindilarni boshqarishga jalb etish imkoniyatlarini o’rganish. Ekologik madaniyat asoslarini targ’ib qilish. Chiqindi yig’ish uchun art-obyekt ko’rinishidagi konteynerlarni o’rnatish. Davlat tuzilmalariga Bazel konvensiyasi bo’yicha majburiyatlarni bajarishda ko’mak. |
May-noyabr 2025 |
| 9 | “O’zbekiston hududlarida inson huquqlari va demokratiyani ilgari surishda fuqarolik jamiyatini qo’llab-quvvatlash” Loyiha “Yuksak Salohiyat” jamoat birlashmasi, “EKOMAKTAB” ekologik-resurs markazi NNT, “O’zbekiston volontyorlari assotsiatsiyasi” NNT va “CGE – Soziokulturelle initiative Erfurt” bilan hamkorlikda, Yevropa Ittifoqi moliyaviy ko’magida amalga oshirilgan. |
Loyiha O’zbekistondagi yoshlar orasida inson huquqlari va ekologik huquqlar bo’yicha ta’limni, shuningdek sog’lom atrof-muhit mavzusini rivojlantirishga qaratilgan. Ekologik muammolarni hal qilish va qaror qabul qilishda aholini faollashtirish uchun trenerlar va yoshlar yetakchilarini tayyorlash. |
Mart 2023 – noyabr 2025 |
| 10 | 2013 yildan beri Ustyurt/Qoraqalpog’istondagi sayg’oq yashash hududlarida tadbirlar o’tkazib kelinmoqda. “Aholi orasida brakonerlikning oldini olish va profilaktikasi loyihasi. Qo’ng’irot va Mo’ynoq tumanlari maktablari bazasida Dasht klublarini tashkil etish”. Loyiha “Sayg’oqni saqlash alyansi” ko’magida amalga oshirilmoqda. | Mahalliy hamjamiyatlar, bolalar va yoshlar bilan ishlash. “Sayg’ochiy”, Janubiy Ustyurt va boshqa qo’riqlanadigan hududlarga texnik yordam. Qo’riqlanadigan tabiiy hududlar xodimlarini SMART patrullash bo’yicha o’qitish. |
2013 yildan hozirgacha |
| 11 | Ekomaktab NNT ekspertlari tomonidan https://yashiltamojnya.uz platformasi yaratildi | Bojxona xodimlari uchun fauna turlarini tezkor identifikatsiya qilish jarayonini tezlashtirish maqsadida. Davlat organlariga CITES konvensiyasi bo’yicha majburiyatlarni bajarishda ko’mak. |
2024-2025 |
| 12 | Ekomaktab NNT ko’ngillilari tomonidan “Tabiat qo’ynidagi yashil maktablar”, “Ochiq osmon ostida mehr darslari”, bolalar va yoshlar uchun turiadalar hamda bepul ekologik lagerlar o’tkaziladi. | Ekomaktab NNT ko’ngillilari kam ta’minlangan oilalar farzandlari uchun “Tabiat qo’ynidagi yashil maktablar”, “Ochiq osmon ostida mehr darslari”, turiadalar va bepul ekologik lagerlar o’tkazadi. | 2005 yildan bugungacha |
| 13 | “Jayron do’stlari” loyihasi. Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o’zgarishi vazirligi ko’magida. | Buxoro viloyatidagi jayronlarni ko’paytirish markazida ma’rifiy ishlar. Bolalar va yoshlar ekologik ekspeditsiyalari. Jurnalistlar uchun press-turlar. Ekologik turizmni rivojlantirish. Davlat tuzilmalariga Bioxilma-xillik konvensiyasi bo’yicha majburiyatlarni bajarishda ko’mak. |
2016 yildan bugungacha |